Öz Kadın cinsel sağlığı son 10-15 yılda giderek gelişen bir araştırma alanı ve klinik uygulamaların odağı haline gelmiştir. Yargılayıcı olmadan ve kabullenici bir tutumla dikkatin anlık deneyimlere odaklanmasını vurgulayan bilinçli farkındalık temelli müdahaleler, cinsel işlev bozukluğu yaşayan kadınlar için umut verici bir tedavi seçeneği olarak ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda bu derleme çalışmasının amacı, cinsel işlevselliğin çeşitli aşamalarında sorun yaşayan kadınlarda bilinçli farkındalık temelli psikolojik müdahalelerin kullanılabilirlik ve etkililiğini değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, çeşitli veri tabanları "sexual dysfunction AND mindfulness"("cinsel işlev bozukluğu" ve "bilinçli farkındalık"), "sexual desire AND mindfulness" ("cinsel istek" ve "bilinçli farkındalık"), "sexual arousal AND mindfulness" ("cinsel uyarılma" ve " bilinçli farkındalık"),, "sexual pain AND mindfulness" ("cinsel ağrı" ve " bilinçli farkındalık"), ve "orgasm disorder AND mindfulness" ("orgazm bozukluğu" ve "bilinçli farkındalık") anahtar kelimeleri ile taranmıştır. PRISMA karar kriterlerine bağlı kalınarak yapılan tarama 2000 ve 2017 yılları arasında yayınlanmış 13 araştırma makalesi tespit edilmiştir. Bulgular, hem bireysel hem de grup odaklı bilinçli farkındalık temelli terapilerin cinsel tepki döngüsünün çeşitli boyutlarında yaşanan cinsel işlev bozukluklarında anlamlı düzeyde iyileşme sağladığını ve bu iyileşmelerin uzun dönemde korunduğunu göstermiştir. Cinsel işlevsellikle ilgili birincil sonuçların yanında, depresyon ve kaygı, çift uyumu, iletişim gibi pek çok alanda da olumlu değişime yol açtığı görülmektedir.
Son yıllarda kanser tanısı almış kişilerin yalnızca yaşadıkları olumsuz psikolojik semptomları azaltmayı değil, aynı zamanda kişilerin yaşamdaki anlam kaynaklarını ve değerleri ile temasa geçerek yaşamlarını zenginleştirmeyi amaçlayan çeşitli anlam temelli müdahale geliştirilmiştir. Mevcut çalışmanın amacı kanser tanısı alan kişilerde doğrudan yaşamda anlam ve amaç duygularını geliştirmeye odaklanan müdahalelerin özelliklerini ve sonuçlarını sistematik olarak incelemektir. Bu kapsamda PsychINFO, MEDLINE, CINAHL Complete, PubMed, Scopus ve Web of Science olmak üzere toplamda altı elektronik veri tabanı kullanılarak sistematik bir literatür taraması yapılmıştır. 2000-2022 yılları arasında yapılan tarama sonucunda kanser tanısı almış kişiler için doğrudan anlam yaratmaya ve yaşamda anlam duygusuna odaklanan 14 farklı müdahale programını içeren 20 çalışmaya ulaşılmıştır. Derlemede yer alan araştırmaların örneklemini çoğunlukla kadın, orta yaş ve üzeri olan ve ileri evre kanser tanısı alan kişiler oluşturmuştur. Meme ve akciğer kanseri bu derlemedeki araştırmalarda en çok yer alan kanser türüdür. Derlemeye dâhil edilen çalışmaların çoğunluğunun kuramsal olarak Frankl’ın çalışmalarından etkilendiği ve psikoterapide varoluşsal yaklaşımı benimsedikleri görülmektedir. Anlam odaklı müdahale programlarının etkileri değerlendirildiğinde ise yapılan müdahalelerin anlam duygusunu, yaşam kalitesini ve spiritüel iyi oluş düzeylerini iyileştirmede büyük oranda etkili olduğu görülmektedir. Ayrıca anksiyete, depresyon, duygusal sıkıntı, iyimserlik ve umutsuzluk düzeyleri üzerinde görece olumlu etkileri olduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda anlam odaklı müdahalelerinin kanser tanısı almış kişilerin hem anlam ve varoluşla ilgili sorularını hem de duygusal sıkıntılarını ele almada umut verici bir yaklaşım olduğu görülmektedir. Diğer taraftan anlam odaklı müdahalelere ilişkin daha kapsamlı çıkarımlar yapabilmek için daha titiz bir araştırma metodolojisi kullanan yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.
The present study aims at testing whether psychological flexibility is a mediator of the relationship between traumatic grief and negative psychological symptoms in a Turkish sample.
METHOD384 bereaved individuals (76% females) completed Turkish version of following questionnaires. In the current study a data which is some part of a comprehensive grief project was used.
scite is a Brooklyn-based organization that helps researchers better discover and understand research articles through Smart Citations–citations that display the context of the citation and describe whether the article provides supporting or contrasting evidence. scite is used by students and researchers from around the world and is funded in part by the National Science Foundation and the National Institute on Drug Abuse of the National Institutes of Health.