Przedmiotem opracowania jest prezentacja powiązań między charakterem chrześcijanina a jego religijnością i osobowością. Chrześcijański charakter przejawia się w trwałych cechach umysłu, wyobraźni, woli i działania, ukształtowanych w procesie wychowania i samowychowania, które wyznaczają względnie trwały sposób postępowania inspirowany wartościami umocowanymi w biblijnej wierze, uaktywnianych zwłaszcza w sytuacjach trudnych i nieoczekiwanych. Celem badań było znalezienie powiązań i zależności między chrześcijańskim charakterem a szeregiem zmiennych religijności i osobowości.Do diagnozy charakteru chrześcijanina zastosowano Skalę Oceny Chrześcijańskiego Charakteru. Religijność poddano badaniu przy pomocy następujących metod: Skala Centralności Religijności, Skala Przekonań Post-krytycznych, Skala Spójności Przekonań Religijnych, Skala Tożsamości Religijnej, Skala Konserwatyzmu Biblijnego, Skala Literalizmu Biblijnego, Samoocena wiary oraz praktyk religijnych (modlitwa osobista, uczestnictwo w Mszy świętej i korzystanie z Biblii). Osobowość zbadano metodami: Skale Typu Psychologicznego i Temperamentu Emocjonalnego Francisa, Style Uczenia się i Myślenia, Kwestionariusz do pomiaru Wielkiej Piątki, Pięciowymiarowy Kwestionariusz Uważności, Skala Samooceny M. Rosenberga.Badanymi osobami byli dorośli uczestnicy Mszy św., katechizowana młodzież ostatnich klas szkół średnich oraz studenci wyższej szkoły zawodowej. Ustalono istnienie licznych korelacji między wymiarami charakteru chrześcijanina i zdecydowaną większością zmiennych religijności, a zwłaszcza centralnością religijności, stylami myślenia religijnego, akceptacją doktryny katolickiej, biblijnym konserwatyzmem i literalizmem, ubiblijnieniem, samooceną wiary oraz mniejszym stopniu z tożsamością religijną. Stwierdzono także istnienie korelacji wymiarów charakteru z częścią preferencji psychologicznych, cech osobowości oraz stylów uczenia się i myślenia.Uzyskane na drodze analizy czynnikowej profile charakteru porównano w aspekcie badanych zmiennych religijności i osobowości. Uzyskane istotne różnice są zgodne z wynikami uzyskanymi przy pomocy techniki korelacji. W obszarze osobowości różnice istotne statystycznie między profilami wystąpiły zasadniczo tylko w odniesieniu do cech osobowości. W wyniku badań można stwierdzić, że zachodzą interakcje między charakterem i religijnością oraz osobowością, niemniej jednak są to trzy różne charakterystyki opisu indywidualności człowieka. Na końcu wskazano na zastosowania pastoralne badań nad charakterem chrześcijanina.
Celem artykułu jest przedstawienie aktualnego stanu badaĔ empirycznych nad stosowaniem koncepcji typów jungowskich w psychologii religii i duchowoĞci, ze wskazaniem na potrzebĊ ich poszerzania o polski kontekst. W artykule przedstawiony został zarys tej koncepcji oraz metody badania tych typów (MBTI, KTS, FPTS) stosowane w dziedzinie religii i duchowoĞci, a takĪe omówione zostały wyniki badaĔ na temat związku miĊdzy aspektami koncepcji typów psychologicznych ze zmiennymi religijnoĞci, z modlitwą i duchowoĞcią osób, grup i oĞrodków związanych z religią i duchowoĞcią. Artykuł koĔczą uwagi odnoĞnie do najwaĪniejszych ustaleĔ empirycznych, ich wartoĞci dla nauki i praktyki. Wskazuje siĊ takĪe na potrzebĊ badaĔ słuĪących weryfikacji i uogólnieniu znanych wyników, z wykorzystaniem współczesnych reinterpretacji koncepcji Junga i metod badania osobowoĞci.
The main objective of this paper is to present the current state of empirical research on the application of the theory of Jungian types to the psychology of religion and spirituality, pointing out the necessity of broadening them by including Polish context. The paper presents an outline of this theory and the methods of studying these types (MBTI, KTS, FPTS) used in religion and spirituality. Next, the author presents the results of research on the relation between aspects of the theory of psychological types and the religiosity variables, prayer, and spirituality of individuals as well as groups and centers connected with religion and spirituality. The paper concludes with comments concerning the most important empirical findings and their value for science and practice. A need for research aimed at the verification and generalization of the obtained results with reference to the modern reinterpretations of Jung's theory and methods of studying personality is also pointed out.Keywords: psychological types; religiosity; Christian spirituality.The theory of psychological types is probably the best-known part of Carl G. Jung's (1921Jung's ( , 1971Jung's ( , 1997 complex analytical psychology, popularized by his successors. The theory has applications not only in the psychology of personality but also in education and upbringing, interpersonal training and counseling, professional career preparation and development, and, finally, in the psychology of religion, pastoral psychology, empirical theology, and the psychology of spirituality.
Istotę uniwersalnego faktu, jakim jest religia, stanowi wiara w Boga, czyli odniesienie człowieka do nadprzyrodzoności. W strukturę fenomenu religijne go wchodzi przedmiot religii (nadprzyrodzoność), podmiot religijny (jednost ka, społeczność, sacrum w jednostce) oraz wzajemne oddziaływanie (zewnę trzne i wewnętrzne) przedmiotu i podmiotu1. Religia ujmowana jako system jest zwartą strukturą, w której da się wyod rębnić wymiary znajdujące się we wzajemnym związku: rytualny, doktrynalny, wiedzy, doświadczenia religijnego i moralny2. Chociaż religia jako system jest zwarta, to jednak stwierdza się, że ludzkie postawy wobec nadprzyrodzoności przedstawiają duże zróżnicowanie tak w zakresie religijnych zasad wspólnoty religijnej wyrażonych w wymiarze doktrynalnym, jak też w pozostałych wy miarach. Na rozbieżność między płaszczyzną treści ujmowaną w oficjalnym modelu przekonań religijnych (dogmaty, artykuły wiary) a płaszczyzną postaw jednostek religijnych wobec tych treści wskazuje doświadczenie pastoralne i raporty kościelne o stanie religijności3. Badania socjologiczne stwierdzają, że zjawisko selektywnościw stosu nku do doktryny kościelnej istnieje już od wielu lat i ma charakter powsze chny4. Postawa wybiórcza dotyczy w szczególny sposób przekonań eschatolo gicznych. Stwierdza się więc, że wewnątrz zespołu chrześcijańskich przekonań na temat życia po śmierci jedne treści są przyjmowane a inne odrzucane5. Jed-1 Por. G. van der Leeuw, Fenomenologia religii, Warszawa 1978. 2 Wśród wielu opracowań te wymiary najczęściej się powtarzają jako istotne dla religii.
scite is a Brooklyn-based organization that helps researchers better discover and understand research articles through Smart Citations–citations that display the context of the citation and describe whether the article provides supporting or contrasting evidence. scite is used by students and researchers from around the world and is funded in part by the National Science Foundation and the National Institute on Drug Abuse of the National Institutes of Health.
hi@scite.ai
10624 S. Eastern Ave., Ste. A-614
Henderson, NV 89052, USA
Copyright © 2024 scite LLC. All rights reserved.
Made with 💙 for researchers
Part of the Research Solutions Family.