İkinci Dünya Savaşı sonrasında mimarlık yaklaşımlarında genel bir standartlaşma yaşanmıştır. Buna karşın bazı mimarlar çözüm üretebilmek adına yapılara çeşitli yöntemlerle kimlik kazandırmaya çalışmıştır. Yapıların cephe organizasyonlarına balkon korkulukları gibi hususlar aracılığıyla özen göstermek bu yöntemlerdendir. Böylece estetik bir cephe elemanı olarak ele alınmaya başlanan balkon korkulukları Türk modernizminde, özellikle apartman yapılarında bu bağlamda öne çıkmıştır. Literatür taraması neticesinde bu konuya ilişkin literatürde bir boşluk olduğu anlaşılmıştır. Bu çalışma ile Kadıköy bölgesinde konumlanan seçili apartman yapıları ele alınmış ve onların korkulukları üzerinden bir analiz gerçekleştirilerek literatürdeki bu boşluğun doldurulması hedeflenmiş ve çalışmada balkon korkuluklarına odaklanılmıştır. Burada, korkulukların konut yapılarının cephe tasarımları üzerindeki etkisi seçili örnekler üzerinden incelenmiş ve korkulukların formülasyonunu anlamak adına bir literatür analizine yer verilmiştir. Bu çalışma için 1960-1980 aralığı belirlenmiş ve Kadıköy hala bu döneme ait pek çok konut barındırması sebebiyle çalışma alanı olarak seçilmiştir. Yapılan saha araştırmasında balkon korkulukları özelinde dikkat çeken 173 yapıya odaklanılmış ve 1960-1980 aralığına uygun 100 yapı belirlenmiştir. Bu yapıların korkulukları analiz edilmiş ve böylece bir tipoloji oluşturulmuştur. Bu tipoloji (ikişer örnek üzerinden) fotoğraflar, Belediye arşivi verileri ve yapılan çizimler yardımıyla irdelenmiştir.
Pek çok disiplin ile doğası gereği ilişkisi bulunan sinema disiplininde, geleceğe ilişkin kurgular, uzun yıllardan beri tartışılmaktadır. Bu tartışmanın söz konusu olduğu önemli disiplinlerden biri ise mimarlıktır. Bu yazı kapsamında gelecek temasının kurgu mekânlar aracılığı ile sinemadaki tezahürü, dönemsel tarih yazımı yöntemi ile irdelenmiştir. Bu yöntemde, 1960’lardan günümüze, 1. ve 2. Uzay Çağı dönemlerine göre mimarlık ile sinema arasındaki etkileşim vaka analizi yöntemi ile ele alınmış ve geleceğe ilişkin kurgular sunan seçili çizgi dizi ile animasyon ürünler üzerinden bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Araştırma evreninden, tabakalı seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilen örnekler (Jetgiller, Astro Çocuk, Transformers, Genç Bir Robot Olarak Hayatım, Aşk, Ölüm, Robotlar ve Vol-i) çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Bu örneklerin seçilmesinin öncül nedeni, burada işlenen kurgu mekânların yalnızca hayal gücü ile sınırlı olması ve geleceğe dair tahayyül edilen teknolojinin, malzemenin ve mekânsal niteliklerin kolayca yansıtılabilmesidir. Bu çalışma kapsamında, dönemler arasındaki ve vakalar arasındaki ilişki ile etkileşimi anlayabilmek adına ayrıca bir karşılaştırmalı anlatım, çeşitli kent ve mimarlık yaklaşımlarını aktarabilmek için kullanılmıştır. Bu anlatımda, ayrıca dönemin sosyal, kültürel arka planı, tüketim alışkanlıkları ve düşünsel alt yapısı yansıtılmıştır.
Bu çalışma güneş kırıcı öğenin dünyadaki farklı terminolojik karşılıklarını ele alarak başlar ve öğenin dünya genelinde sıklıkla kullanıldığını ortaya koyar. Bu süreçte güneş kırıcı öğenin uluslararası bağlamdaki karşılıkları farklı coğrafyalardan verilen örnekler aracılığıyla incelenir. Ardından bu öğenin Türkiye mimarlık pratiğindeki yansımaları ele alınır. Çalışmada uluslararası bağlam ve Türkiye çerçevesi kronolojik bir anlatı aracılığıyla değerlendirilir. Bu anlatıda, bu iki çerçeve üzerinden hem vernaküler mimarlık hem de modern mimarlık yorumları aracılığı ile bir okuma gerçekleştirilir. Böylece öğenin işlevselliğine ek olarak zaman içinde yapı cephelerindeki kullanım değişimi anlaşılmaya çalışılır. Güneş kırıcının tarihsel yolculuğunda ilk olarak işlevselliğinin ön planda olduğu ancak sonrasında mimarlık repertuarında formu ile estetik bir cephe elemanı şeklini aldığı anlaşılır. Ayrıca, bu öğenin bütüncül ve kısmi kullanımlarının oluşturduğu farklı yapısal kurgular tartışılır. Güneş kırıcı öğenin yer aldığı pek çok örneğe değinen, böylece bu öğenin mimarlık pratiğindeki yerini tartışan ve kullanım çeşitliliğine dikkat çekmeyi hedefleyen çalışma karşılaştırmalı bir anlatı sunar. Bu sayede hem konut hem kamusal yapılardaki güneş kırıcı öğe kullanımını da vurgulayan çalışma mimarlık literatüründeki farklı dönemlere tarihlenen ikonik yapılara da odaklanır. Son olarak bu çalışma 21. yüzyılda bu öğenin kullanımında ortaya çıkan keskin değişiklikle birlikte öğenin tarihsel referanslarının zayıfladığının ve pek çok bölgede benzer bir biçimde ele alınmaya başladığının altını çizer.
scite is a Brooklyn-based organization that helps researchers better discover and understand research articles through Smart Citations–citations that display the context of the citation and describe whether the article provides supporting or contrasting evidence. scite is used by students and researchers from around the world and is funded in part by the National Science Foundation and the National Institute on Drug Abuse of the National Institutes of Health.
hi@scite.ai
10624 S. Eastern Ave., Ste. A-614
Henderson, NV 89052, USA
Copyright © 2024 scite LLC. All rights reserved.
Made with 💙 for researchers
Part of the Research Solutions Family.