Mükemmeliyetçilik, klinik anlamda kişinin işlevselliğinde önemli düzeyde sıkıntıya ve bozulmalara yol açan, aşırı yüksek standartlara sahip olma eğilimi olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada şikâyetlerinin odağı mükemmeliyetçilik olan ve özellikle iş ve çalışma alanlarında buna dair sıkıntı yaşayan bir vaka ele alınmıştır. Çalışmanın amacı şema terapi formülasyonu ve teknikleriyle mükemmeliyetçiliğin nasıl çalışılabileceğini örneklemektir. İstanbul Arel Üniversitesi Klinik Psikoloji Doktora Programı şema terapi süpervizyon dersi kapsamında danışanla haftada bir, 50 dakika olmak üzere toplamda 11 seans yapılmıştır. Değerlendirme evresinde, danışana Young Mod Ölçeği, Young Şema Ölçeği, Young Ebeveynlik Ölçeği, Young-Rygh Kaçınma Ölçeği ve Young Telafi Ölçeği uygulanmıştır. Kuramsal açıdan mükemmeliyetçiliğin mekanizmasında daha fazla rol aldığı belirtilen, başarısızlık, yetersiz özdenetim, yüksek standartlar, karamsarlık ve cezalandırıcılık şemaları, talepkâr ebeveyn, kopuk korungan ve kopuk kendini avutan şema modları ve uyumsuz başa çıkma biçimleri tespit edilmiştir. Bu şemalar, şema modları ve başa çıkma biçimlerinin zayıflatılması buna karşın sağlıklı yetişkin tarafın güçlendirilmesi, terapi hedefi olarak belirlenmiştir. Bu hedeflere ulaşabilmek için şema terapinin ilişkisel, yaşantısal ve bilişsel stratejileriyle müdahalelerde bulunulmuştur. Sonuç olarak, danışanın şikayetçi olduğu belirtilerdeki azalmalara ilişkin özbildirimleri değerlendirildiğinde mükemmeliyetçiliği köken odaklı şema terapiyle çalışmanın öngörülen değişim hedeflerine ulaşılmasını sağladığı tespit edilmiştir.
Bu çalışmada DSM-5 tanı kriterleri açısından yaygın kaygı bozukluğu tanısına uyum gösteren 35 yaşındaki bir erkek danışanın öncelikli problem olarak gördüğü öfke probleminin şema terapi yaklaşımı ile nasıl ele alındığı anlatılmaktadır. Danışanla, İstanbul Arel Üniversitesi'nin klinik psikoloji doktora programı kapsamında süpervizyon altında toplam dokuz seans görüşme yapılmıştır. Beck Depresyon Ölçeği, Şema Ölçeği, Şema Mod Ölçeği, Young Anne Babalık Ölçeği ve SCL-90 danışanı değerlendirmek için danışana uygulanmış ölçekler arasındadır. Değerlendirme sonuçlarına göre, bu çalışmada danışanın dayanıksızlık, karamsarlık, duyguları bastırma, boyun eğicilik ve cezalandırıcılık şemaları ve öfkeli çocuk ile uyumlu-teslimci moduyla ağırlıklı olarak çalışılmıştır. Seansların başında günlük işlevi artırmak için davranış aktivasyonu yapılan danışanla tüm terapi sürecinde şema terapi tekniklerinden bilişsel, yaşantısal ve davranışsal örüntü bozmaya dayalı tekniklerden faydalanılmıştır. Sonuç olarak, köken odaklı çalışmanın bir yandan öfke problemini giderirken diğer tarafından yaygın kaygı bozukluğuna dair iyileştirici etkisi olduğu gözlenmiştir. Tedavi sürecinde izlenen yol ve tedavi sonuçları tartışma kısmında ele alınmıştır.
The purpose of the current study is to present the psychometric properties of the Short Schema Mode Inventory in the Turkish culture. The study sample comprised 1,287 participants, including both clinical and nonclinical participants. The age of the participants ranged between 18 and 48 years. The construct validity of the scale was tested using confirmatory factor analysis. The internal (Cronbach's alpha) and test-retest reliability coefficients were used to examine the reliability of the scale. Discriminant validity was investigated by comparing the nonclinical and clinical participants. Concurrent validity was tested via the Splitting Scale. The results of the study showed that the tested model had good data-model fit statistics. Additionally, the reliability analyses revealed that the scales had good internal and test-retest reliability coefficients. A significant association was found between the subscales of the Schema Mode Inventory. Furthermore, the scores of the clinical participants were significantly higher compared with the scores of the nonclinical participants for the maladaptive schema modes. Nonetheless, the participants in the nonclinical group had significantly higher levels of the healthy schema modes than individuals in the clinical group. The results of this study demonstrated that the Schema Mode Inventory was a reliable and valid instrument to measure schema modes in the Turkish population. K E Y W O R D Sschema therapy, schema mode inventory, reliability, validity, schema modes
Çocukluk döneminde çevredeki önemli kişilerin tutumları ve çocuğun bu süreçte karşılaştığı sorunlarla baş etme biçimleri şema modlarının gelişimine köken oluşturmaktadır. Şema modlarının ruh sağlığı üzerinde önemli bir rolü olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, ebeveynlik biçimlerinin depresyon ile şema modları aracılığıyla ilişkili olabileceği varsayımı sınanmak istenmiştir. Bu amaçla kişilerin algıladıkları ebeveynlik biçimlerinin şema modları üzerinden depresyonu nasıl etkilediği araştırılmıştır. Buna göre klinik-klinik olmayan yetişkin örneklemleri oluşturularak, ebeveynlik biçimleri ile depresyon arasında şema modlarının aracılık rolü yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak incelenmiştir. Klinik örneklem İstanbul’da özel bir psikoterapi merkezine gelen 18 yaş üstü katılımcılardan (N = 629, %71.1 kadın, %28.9 erkek; Ortalama yaş = 39.22), klinik olmayan örneklemse (N = 589, %79.9 kadın, %20.1 erkek, Ortalama yaş = 28.25) İstanbul’da üniversite öğrencilerinden, ölçeklere online ve yüz yüze cevap veren katılımcılardan uygun örnekleme yöntemiyle oluşturulmuştur. Bulgulara bakıldığında, klinik ve klinik olmayan örneklemlerde anne ve baba ebeveynlik biçimleriyle depresyon ilişkisine şema modlarının tümden aracılık ettiği görülmüştür. İki örneklemin ölçme modelleri karşılaştırıldığında, anne baba ebeveynlik biçimleri, şema modları ve depresyon değişkenlerine ait ilişkilerin düzeylerinin iki örneklem açısından benzerlik gösterdiği, bu ilişkilerin pozitif ve anlamlı olduğu değerlendirilmiştir. İki örneklemin yapısal modellerinde ise baba ebeveynlik biçimlerinin şema modlarını, anne ebeveynlik biçimlerine göre daha fazla düzeyde yordadığı görülmüştür. İki örneklem arasındaki farklı sonuçlara bakıldığında ise ölçme modellerinde klinik örneklemde anne ebeveynlik biçimleri depresyon ilişkisi düşük düzeydeyken klinik olmayan örneklemde orta düzeydedir. Ayrıca klinik örneklemde baba ebeveynlik biçimleri depresyon ilişkisinin düzeyi (orta düzey) anne ebeveynlik biçimleriyle depresyon ilişkisinin düzeyine (düşük düzey) göre daha yüksektir. Bu çalışmada ulaşılan sonuçlar, depresyon tedavisinde ebeveynlik biçimlerinin göz önünde bulundurulduğu şema mod terapisinin yararlı olacağını düşündürmektedir.
scite is a Brooklyn-based organization that helps researchers better discover and understand research articles through Smart Citations–citations that display the context of the citation and describe whether the article provides supporting or contrasting evidence. scite is used by students and researchers from around the world and is funded in part by the National Science Foundation and the National Institute on Drug Abuse of the National Institutes of Health.
hi@scite.ai
10624 S. Eastern Ave., Ste. A-614
Henderson, NV 89052, USA
Copyright © 2024 scite LLC. All rights reserved.
Made with 💙 for researchers
Part of the Research Solutions Family.