Bu araştırmanın temel amacı 10. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerini etkileyen faktörlerin Karma Regresyon ile belirlenmesi ve elde edilen sonuçların Balkanlar ve Türkiye örnekleminde karşılaştırılmasıdır. Bu amaçla PISA-2018 uygulamasında yer alan toplam 18465 öğrenci ile çalışma grubu oluşturulmuştur. Araştırma Koreslasyonel desene göre tasarlanmıştır. Veri toplama araçları olarak PISA uygulamasında yer alan ölçekler ve bu ölçeklerden elde edilen sonuçlar kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarından hareketle 3 örtük sınıf elde edilmiştir. Bu örtük sınıflar incelendiğinde birinci sınıf Arnavutluk ve Bosna Hersek ülkelerindeki öğrencilerden oluştuğu görülmüştür. İkinci sınıf Türkiye’deki öğrenciler ve 3. sınıf ise Kosova’daki öğrencilerden oluşmaktadır. Öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerinde etkili olan değişkenler; öğrencilerin üstbilişsel anlama ve özetleme becerileri, evdeki kitap sayısı, ailenin duygusal desteği, öğretmen desteği/yönlendirmesi, küresel konulara yönelik farkındalık ve evdeki dünya klasik kitaplarının olup olmama durumu olmuştur. Bu etkilerin bazıları sınıflara göre değişmiştir. Özellikle hem Balkan hem de Türkiye örnekleminin OECD ortalamasının altında olması ve benzer şekilde öğrencilerin üstbilişsel özetleme ve üstbilişsel anlama becerilerinin de OECD ortalamasının altında olması dikkat çekici bir sonuçtur. Öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerinde etkili olan özellikle üstbilişsel anlama ve özetleme gibi becerilerini geliştirici etkinlikler yapılmalıdır. Öğretmenler sınıf etkinliklerinde bu becerileri geliştirici öğretim etkinliklerine yer vermelidir.